ETIKA INTERAKSI LAKI-LAKI DAN PEREMPUAN AJNABI SECARA VIRTUAL MENURUT QS. AN-NUR [24]: 30-31 : ANALISIS TAFSIR FĪ ẒILĀL AL-QURʾĀN KARYA SAYYID QUTHB

Authors

DOI:

https://doi.org/10.30868/at.v11i01.10275

Keywords:

virtual interaction ethics, ghaḍḍ al-baṣar, ḥifẓ al-faraj, Sayyid Quthb, QS An-Nur 30-31

Abstract

Transformasi pola interaksi dari ruang fisik ke ruang virtual menimbulkan persoalan etis baru, terutama dalam interaksi antara laki-laki dan perempuan ajnabi yang kini berlangsung melalui medium digital. Kerangka etika dalam QS An-Nur [24]: 30-31 yang dirumuskan dalam konteks sosial klasik karenanya memerlukan pembacaan ulang agar tetap relevan dalam realitas kontemporer. Penelitian ini merupakan kajian kualitatif berbasis studi kepustakaan dengan fokus pada analisis tekstual atas penafsiran Sayyid Quthb dalam Tafsir Ẓilāl al-Qurʾān, menggunakan metode tafsir taḥlīlī dengan corak adabī ijtimāʿī. Hasil penelitian mengidentifikasi enam prinsip etika dalam pembacaan Sayyid Quthb, yaitu pembentukan lingkungan moral kolektif, pencegahan antisipatif, pengendalian kesadaran dan arah perhatian, tanggung jawab moral lintas-gender, ekspansi medan etika ke ranah multi-sensorial, dan integrasi sistemik etika. Keenam prinsip ini menunjukkan elastisitas konseptual yang memungkinkan penerapannya dalam ruang digital melalui kerangka kesetaraan struktur relasional antara interaksi fisik dan virtual. Lebih jauh, penelitian ini mengusulkan reposisi konsep ḥifẓ al-faraj sebagai prinsip pengelolaan batas diri dalam ekosistem digital, melampaui pemaknaan anatomis yang sempit. Temuan ini berkontribusi pada pengembangan tafsir kontemporer dengan menunjukkan bahwa prinsip etika klasik tetap operasional dalam menghadapi fenomena digital yang tidak dibayangkan sebelumnya. Secara praktis, paradigma yang dirumuskan menawarkan empat area aplikasi prioritas, yaitu konsumsi konten visual, komunikasi privat, presentasi diri, dan engagement parasosial, sebagai panduan etis bagi Muslim dalam berinteraksi di ruang digital

References

Ainah Sapitri Hasibuan. (2024). Implikasi Ghadh Al-Bashar Dengan Ketenangan Hati Perspektif Buya Hamka Tafsir Al-Azhar [UIN Suska Riau]. https://repository.uin-suska.ac.id/83492/

Alfiansyah, N. M. (2021). ETIKA KOMUNIKASI ISLAMI DI MEDIA SOSIAL DALAM PERSPEKTIF ALQURAN DAN PENGARUHNYA TERHADAP KEUTUHAN NEGARA. Jurnal Peurawi: Media Kajian Komunikasi Islam, 2(1), 77–91. https://doi.org/https://doi.org/10.22373

al-Iṣfahānī, al-R. (1999). Al-Mufradat fi Gharib al-Quran (Ṣafwān ʻAdnān al-Dāwūdī, Tran.). Dār al-Qalam. https://archive.org/details/MufradatalQuran-Raghib/page/n129/mode/2up

Arbiyansyah Al Fajar, Muhammad Saleh, & Kamaliah R. (2025). Penerapan Ghadhul Bashar di Era Digital dalam Kehidupan sebagai Generasi Z. ALADALAH: Jurnal Politik, Sosial, Hukum Dan Humaniora, 3(2), 24–32. https://doi.org/https://doi.org/10.59246/aladalah.v3i2.1211

Dika Aji Pratama. (2025). IKHTILAT DALAM PRESPEKTIF SYARIAT : BAHAYA, BATASAN DAN KONTEKS SOSIAL MODERN. AL HUKMU: Journal of Islamic Law and Economics, 4(1), 74–87. https://doi.org/10.55681/seikat.v2i4.806

Fadillah Syaer, M., Erland Hamzah, R., & Hamsinah Hamsinah. (2024). Pengalaman Komunikasi Gen Z Dalam Mengakses Konten Pornografi Melalui Akun Alter Pada Media Sosial Twitter (X). Petanda: Jurnal Ilmu Komunikasi Dan Humaniora, 7(1), 26–36. https://doi.org/https://doi.org/10.32509/petanda.v7i1.4727

Fitranta, A. (2025). AKHLAK ISLAM DALAM INTERAKSI MEDIA SOSIAL: PANDUAN BERETIKA DI ERA DIGITAL. Majalah Ilmiah Tabuah: Ta`limat, Budaya, Agama Dan Humaniora, 29(2), 159–166. https://doi.org/10.37108/tabuah.v29i2.1909

Ibn Fāris, A. ibn Z. (1979). Muʿjam Maqāyīs al-Lughah (ʻAbd al-Salām Muḥammad Hārūn, Tran.; Vol. 1). Dār al-Fikr. https://drive.google.com/file/d/10A7fUQr1gRqQClKp9Yv73Fx-7QHwf-aE/view

Ibn Fāris, A. ibn Z. (1979). Muʿjam Maqāyīs al-Lughah (ʻAbd al-Salām Muḥammad Hārūn, Tran.; Vol. 2). Dār al-Fikr. https://drive.google.com/file/d/12nKOZNMb21E5Bbunz5fN1NtfYZOAsimU/view

Ibn Kathīr, I. (1999). Tafsīr al-Qurʾān al-ʿAẓīm ( ibn M. S. Sāmī, Tran.; Vol. 6). Dār Ṭaybah. https://id.scribd.com/document/749541705/Tafsir-Ibnu-Katsir-6-1

Indayanti, A. (2022). Implementasi Sumber, Pendekatan, Corak dan Kaidah Tafsir Karya Sayyid Quthb dalam Kitab Tafsir Fi Zhilalil Qurâ€TMan Jilid 3. Al-Tadabbur: Jurnal Ilmu Al-Qur’an Dan Tafsir, 7(2), 291–304. https://doi.org/https://doi.org/10.30868/at.v7i02.3374

Irfan, R., Masyhuri Masyhuri, Studi Magister Psikologi, P., Islam Negeri Sultan Syarif Kasim, U., Pekanbaru, K., & Riau, P. (2025). Interaksi Sosial dan Era Digital: Perubahan Sosial Masyarakat Indonesia Modern. JETISH: Journal of Education Technology Information Social Sciences and Health, 4(1), 698–703. https://doi.org/https://doi.org/10.57235/jetish.v4i1.4963

Izzat Zaini. (2022). PENCEGAHAN PELECEHAN SEKSUAL DALAM ALQUR’AN PERSPEKTIF TAFSIR AL- QURTHUBI (STUDI MUNASABAH QS. AN-NUR: 30-31) [INSTITUT PERGURUAN TINGGI ILMU AL-QUR’AN]. https://scholar.google.com/scholar?hl=id&as_sdt=0%2C5&q=PENCEGAHAN+PELECEHAN+SEKSUAL+DALAM+AL%EF%BF%BEQUR%E2%80%99AN+PERSPEKTIF+TAFSIR+AL-+QURTHUBI++%28STUDI+MUNASABAH+QS.+AN-NUR%3A+30-31%29&btnG=

Lestari Mutia, & Vera Susanti. (2021). Metodologi Tafsir Fi Zhilal al-Qur’an Sayyid Qutb. Jurnal Iman Dan Spiritualitas, 1(1), 47–54. https://doi.org/10.15575/jis.v1i1.11475

Manẓūr, I. (1994). Lisān al-ʿArab‬: 2,4,7. Bullag Misr al-Matb’ah al-Kubra al-’Amiriyah. https://archive.org/details/lisanalarab01ibnmuoft/page/444/mode/2up

Maswanto, A. R. (2024). FENOMENA INTERAKSI PEREMPUAN DI MEDIA SOSIAL DALAM PERSPEKTIF HUKUM ISLAM. AL-ASHLAH: Jurnal Hukum Keluarga Dan Hukum Islam, 3(1), 20–35. https://doi.org/https://doi.org/10.69552/alashlah.v3i1.2505

Muhammad Zaidi. (2021). KARAKTERISTIK TAFSIR FI ZHILAL AL-QUR’AN. Al Muhafidz: Jurnal Ilmu Al-Qur’an Dan Tafsir, 1(1), 23–40. https://doi.org/https://doi.org/10.57163/almuhafidz.v1i1.6

Pohan, A. (2021). KONTEKSTUALISASI PEMAHAMAN HADIS TENTANG TRANSAKSI JUAL BELI KONTEMPORER. Shahih: Jurnal Ilmu Kewahyuan, 4(1), 1–12. https://doi.org/http://dx.doi.org/10.51900/shh.v4i1.19733

Quthb, S. (2004). Tafsir Fi Zhilalil Qur’an: Di Bawah Naungan Al-Qur’an (A. dkk. Yasin, Tran.; 8th ed.). Gema Insani. https://archive.org/details/TAFSIRFIZILALILSayyidQuthb/24%20an-nurr-melayu/page/103/mode/2up

Ramizah Hasan, W., Farid Ravi Abdullah, M., & Adnan bin Mohamed Yusoff, M. (2020). PERSPEKTIF SAYYID QUṬB TENTANG ISU PENJAGAAN PANDANGAN BERDASARKAN AYAT 30-31 SURAH AL-NUR THE PERSPECTIVE OF SAYYID QUṬB ON THE ISSUE OF LOWERING THE GAZE BASED ON QURANIC VERSES 30-31 OF SURAH AL-NUR. Jurnal Pengajian Islam, 13(2), 108–122. https://www.jpi.uis.edu.my.kuisjournal.com/index.php/jpi/article/view/48

Shihab, M. Q. (2009). TAFSIR AL-MISHBAH Pesan, Kesan dan Keserasian Al-Qur’an (Vol. 9). Lentera Hati. chrome-extension://efaidnbmnnnibpcajpcglclefindmkaj/https://dn790002.ca.archive.org/0/items/kumpulan-kitab-buku-tafsir/Tafsir%20Al-Mishbah%20Jilid%2009%20-Dr.%20M.%20Quraish%20Shihab.pdf

Leha, Sulaiha. (2020). ADAB BERINTERAKSI ANTAR LAWAN JENIS PADA QS. AN-NÛR AYAT 30-31 (STUDI PENAFSIRAN SAYYID QUTUB DALAM TAFSIR FI ZILALI AL-QUR’AN). El-Waroqoh: Jurnal Ushuluddin Dan Filsafat, 4(2), 196–211. https://doi.org/https://doi.org/10.28944/el-waroqoh.v4i2.318

Published

29-05-2026

How to Cite

Sajidah, S., & Nasution, M. A. A. (2026). ETIKA INTERAKSI LAKI-LAKI DAN PEREMPUAN AJNABI SECARA VIRTUAL MENURUT QS. AN-NUR [24]: 30-31 : ANALISIS TAFSIR FĪ ẒILĀL AL-QURʾĀN KARYA SAYYID QUTHB. Al-Tadabbur: Jurnal Ilmu Al-Qur’an Dan Tafsir, 11(01), 25–44. https://doi.org/10.30868/at.v11i01.10275

Citation Check